Szpinak i roszponka

Szpinak i roszponka to gatunki warzyw, które mogą pojawiać się w ogrodzie przez cały rok. Odznaczają się krótkim okresem wegetacji, małymi wymaganiami klimatycznymi oraz łatwością w uprawie. Warzywa te, zawierające w liściach cenne substancje odżywcze, warto wysiać w okresie późnego lata. Zależnie od terminu wysiewu i odmiany korzystamy z nich późną jesienią, a nawet zimą spod śniegu.

Szpinak

Jego liście stanowią cenne źródło białka, cukrów, soli mineralnych, witamin. Wśród warzyw szpinak jest jednym z lepszych źródeł żelaza niehemowego (ok. 3 mg/100 g liści).

Roszponka

Doskonała do sałatek i surówek, liście odznaczają się lekko orzechowym smakiem. Można ją także dusić lub gotować. Jest niskokaloryczna (100 g liści - 21 kcal), zalecana dla osób na diecie. Spożywając jej drobne liście wzbogacimy organizm w witaminę C i A, z grupy B oraz w sole mineralne (potas, fosfor, wapń, żelazo).

UPRAWA

Szpinak i roszponka mają niskie wymagania co do temperatury. Intensywny wzrost następuje już przy 15—18°C. Młode rośliny szpinaku znoszą spadki temperatur do -7°C i niektóre odmiany uprawiamy w cyklu ozimym. Roszponka zimuje w gruncie. Liście mogą być zbierane spod śniegu aż do marca.

Szpinak jako poplon sieje się od końca lipca do połowy sierpnia. Możliwy jest też wysiew jesienny (od końca września do końca października), na tyle późno, aby przed zimą roślina wytworzyła maksymalnie 2-3 liście, gdyż w takiej formie najlepiej przezimuje. Nasiona siejemy w rzędy co 20-40 cm, na głębokość 2-3 cm. Wschodzą po 10-14 dniach i wtedy, zależnie od potrzeb, przerywa się je.

Dla roszponki wybieramy stanowisko słoneczne lub półcieniste. Nasiona kiełkują słabo, najlepiej w ciepłej glebie. Nasiona siejemy od połowy lipca do początków września. Nasiona są drobne, siejemy je płytko, po wzejściu przerywamy co 15 cm, wtedy uzyskamy dorodne rozety. Można siać ją także rzutowo, co zwiększy plon drobniejszych rozet liściowych.

Pielęgnacja ogranicza się do odchwaszczania i nawadniania. Ten ostatni zabieg jest bardzo ważny. W przypadku niedoboru wody rośliny wschodzą nierównomiernie, słabo rosną, a liście roszponki stają się gorzkie. Rośliny chrońmy przed ptakami i ślimakami.

W zależności od warunków uprawy pierwsze zbiory uzyskujemy już po 5-8 tygodniach. Szpinak zbieramy w fazie 6-7 liści. Nie powinny się wiązać kwiatostany, gdyż obniża to wartość biologiczną liści (zmniejsza się zawartość witaminy C i beta-karotenu) oraz powoduje ich gorzknięcie. Szpinak z siewu lipcowego zbieramy w październiku i listopadzie, a ozimy - w kwietniu. Zbiór liści roszponki z wcześniejszego terminu siewu (połowa lipca - sierpień) nastąpi na przełomie października i listopada. Z siewu we wrześniu jej rozety zbieramy zimą. Pomimo że jest mrozoodporna, dobrze jest wyściółkować roszponkę słomą lub gałązkami, szczególnie w bezśnieżne zimy (lub położyć włókninę). Jeśli zauważymy, że pojawiają się kwiatostany, należy zebrać wszystkie rośliny, gdyż wkrótce stracą one wartość użytkową.

ODMIANY

Do uprawy poplonowej nadaje się większość odmian szpinaku, do zimowania należy wybierać te mrozoodporne. Im odmiana posiada odporność na więcej ras mączniaka, tym lepiej. Zawarta na etykiecie opakowania informacja o żeńskim typie wzrostu odmiany w praktyce oznacza, że rośliny cechują się dużymi, bujnymi rozetami i zakwitają późno (np. Asta F, Greta F).

W handlu dostępne są nasiona roszponki przeważnie tylko z nazwą    gatunkową    (rzadko    podana jest    odmiana).    Roszponka występuje w    dwóch   formach - jedna cechuje się podłużnymi, dużymi i jasnozielonymi liśćmi, druga tworzy liście bardzo drobne, ciemnozielone, bardziej aromatyczne.